نخواب رفیق


زمان: یادداشت " امیر بهاری " به بهانه انتشار آلبوم "خرس سیاه بلوچی " 1393/1/16 - روزنامه شهروند
نخواب رفیق
نخواب رفیق

 

 

یادداشت " امیر بهاری " به بهانه انتشار آلبوم "خرس سیاه بلوچی "
1393/1/16 - روزنامه شهروند 

لینک صفحه ی روزنامه شهروند :

http://shahrvand-newspaper.ir/default/page.aspx?d=16&m=01&y=93&dn=0&no=248&pid=20679

 


نخواب رفیق

امیر بهاری

۱ مساله محیط زیست امروز یکی از جدی‌ترین مسائل روز دنیا محسوب می‌شود. توجه به بقای گونه‌های کمیاب جانوران، توجه به بافت طبیعی سـرزمــیــن‌هــای مختـلف و فرهـنـــگ‌سـازی دراین‌باره از اهم موضوعاتی است که در حوزه فرهنگ مورد توجه است. اما از آن‌جایی که سخنراني و خطابه در بسیاری از امور کارساز نیست، ناگزیر بحث رسانه‌ها و مدیوم‌های دیگری مطرح می‌شود. مثلا این‌که هنرمندان شروع به بحث و نظر دراین‌باره می‌کنند و مردم را دعوت به همکاری و همراهی و توجه به مسائل مرتبط به محیط زیست می‌کنند. مثلا کنسرت‌های عظیمی برگزار می‌شود که در آن بهانه اصلی دعوت مردم به حفظ محیط‌زیست است مثل کنسرت بزرگ لایو ارث(Live Erth) و گاهی اوقات هنرمندان پا را فراتر گذاشته و آثاری در این زمینه تولید می‌کنند. هنرمندان در طول تاریخ واکنش‌هایی به مسائل و مشکلات روز زندگی‌شان داشته‌اند. از نابرابری گفته‌اند، از خشونت و... و یقینا یکی از مهم‌ترین مسائل امروز جهان و ایران مساله محیط‌زیست است؛ محیط‌زیست که بقای آن با بقای گونه‌های مختلف جانوری گره‌خورده. گروه ‌موسیقی «خورشید سیاه» با درک چنین ضرورتی پا به عرصه گذاشته و اولین آلبوم خود با عنوان «خرس سیاه بلوچی» را تولید و منتشر کرده است.  آلبومی که قطعاتش تذکرهایی برای توجه به محیط زیست است و البته اعتراض بلندی است به بی‌توجهی به مشکلاتی عمیق که در این زمینه در ایران وجود دارد.  
۲ فرهنگ موسیقی راک در دل خود با مفاهیم مشخصی گره خورده است؛ آزادی، برابری، صلح و...  و یکی از این مفاهیم توجه به محیط زیست است. انتخاب ادبیات موسیقی راک برای طرح چنین مفاهیمی، انتخاب درست و هوشمندانه است. «خورشید سیاه» یک آنسامبل آشنای موسیقی راک است؛ دارمز، گیتار باس و خواننده. ادبیاتی که آنها برای طرح موضوعات بسیار ناراحت‌کننده محیط‌زیستی در ایران انتخاب کرده‌اند، انتخاب درست و موثری است. مفهوم مورد نظر «خرس قطبی سمیرم» به هیچ شکل دیگری نمی‌توانست مطرح شود. آن محتوا و آن کلام چنین بیانی را می‌طلبد (این قطعه که به ماجرای کشتن خرس مادر و ۲ توله‌اش اشاره دارد که دو‌سال و نیم پیش در سمیرم اصفهان اتفاق افتاد؛ ماجرای دلخراشی که اعتراض بسیاری از فعالان محیط‌زیست را در‌پی داشت). «خورشید سیاه» حتی آن‌جا که دارد به طعنه مسائلی را مطرح می‌کند به خوبی از ادبیات این موسیقی بهره برده است. در قطعه بسیار موفق «خرس سیاه بلوچی» انفعال و خویشتن‌داری درباره مسائل پیرامونی را مطرح می‌کند که یکی از این مسائل رفتار جنایت‌آمیز با حیوانات درحال انقراض است. در این قطعه موضوع فراتر می‌رود و بی‌تفاوتی در برابر دیگر مسائل مرتبط به انسان‌ها هم به میان کشیده می‌شود. طرح این موضوع که وقتی  کسی  به مرگ و انقراض یک حیوان بی‌توجه است، بعید نیست به مسائل مهم اجتماعی  هم بی‌تفاوت باشد باعث تحریک مخاطب و گشودن یک پنجره جدیدی پیش رو می‌شود. این ترانه یک تلنگر به ذهن مخاطب است که «تا حالا فکر کرده‌ای وقتی به خرس سیاه بلوچی بی‌تفاوت هستی شاید به خیلی مسائل دیگر هم بی توجه باشی»؟ از سوی دیگر این قطعه را می‌توان این‌گونه تحلیل کرد که مبارزه و اعتراض لزوما ابعاد سیاسی اجتماعی ندارد و نمی‌توان خود را فعال اجتماعی دانست ولی به مساله محیط‌زیست و بحران‌های مربوط به آن بی‌تفاوت بود. به همین خاطر معتقدم این قطعه در موسیقی ایران ماندگار می‌شود.  
۳ یکی از اساسی‌ترین مشکلات گروه‌های موسیقی در ایران نداشتن نظرگاه و رویکرد مشخص آنهاست. وقتی از یک هنرمند به‌یادمانده در خاطره‌ها صحبت می‌کنیم، قطعا یکی از نکات مهم او نگاه هستی‌شناسانه‌اش به زندگی و مسائل مختلف آن است که وارد اثر او می‌شود؛ نظرگاهی که تداوم پیدا می‌کند  و رو به تکامل می‌رود. گروه «خورشید سیاه» را اولین گروه موسیقی حامی محیط زیست می‌دانند. این گروه برای خود یک نظرگاه مشخص کرده است و می‌تواند با حفظ این دیدگاه و پرورش آن صدای تازه‌ای در موسیقی ایران باشد. موسیقی آنها کاستی‌هایی هم دارد ازجمله این‌که ادبیاتی از موسیقی راک انتخاب کرده‌اند که متعلق به نسل قدیم این موسیقی است و البته این نکته هیچ مغایرتی با توانایی تک‌تک نوازنده‌ها ندارد. مضاف بر این‌که ‌ای کاش برای این آلبوم ضبط و مسترینگ دقیق‌تری انجام می‌شد.  اما با همه اینها در وضع فعلی موسیقی ایران «خرس سیاه بلوچی» یک نگاه تازه است؛ یک هشدار به آنها که هنوز اهمیت توجه محیط‌زیست را متوجه نشده‌اند.